Ιστορικό αφιέρωμα στην 28η Οκτωβρίου 1940: Τα «ΟΧΙ», η άνοδος του φασισμού, ο Β Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή και Αντίσταση, ο αστικός κόσμος και οι κομμουνιστές (ΕΑΜ-ΚΚΕ), η αναθεώρηση της Ιστορίας και η άνοδος της ακροδεξιάς σήμερα

Ο ελληνικός λαός είπε το ΟΧΙ στον φασισμό. Το ΕΑΜ -και ο κύριος αιμοδότης του το ΚΚΕ- σήκωσε την σημαία της αντίστασης, του εθνικοαπελευθερωτικού-αντιφασιστικού αγώνα όταν ο αστικός πολιτικός κόσμος είτε συνεργάστηκε με τον κατακτητή, είτε έμεινε αμέτοχος. Οι ηρωικές αυτές σελίδες στην ιστορία του τόπου μας και του λαϊκού κινήματος έχουν γραφτεί με αίμα. Δεν παραγράφονται, δεν ξαναγράφονται, δεν λησμονούνται…

Τα «ΟΧΙ»

Ιστορικό αφιέρωμα στα 70χρονα της 28ης Οκτωβρίου 1940: Το “ΟΧΙ” του Μεταξά και το ΟΧΙ του ελληνικού λαού

Ιστορικό αφιέρωμα στα 70χρονα της 28ης Οκτωβρίου 1940: Τα 3 γράμματα του Ν. Ζαχαριάδη στον ελληνικό λαό, σάλπισμα αντίστασης στον φασισμό

Πως φτάσαμε στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο; Η άνοδος του Φασισμού

Ο κόσμος μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στο δρόμο για τον Β’

Μονοπώλια και Φασισμός: Δεσμοί αίματος που δεν παραγράφονται (με βάση αρχειακό υλικό από τις Δίκες της Νυρεμβέργης)

Η οικονομική ανόρθωση της Γερμανίας (με τη βοήθεια του διεθνούς κεφαλαίου)

Το πολιτικό ρεύμα του φασισμού και τα αίτιά του ως ιστορικό φαινόμενο

Ο Ισπανικός Εμφύλιος και τα Λαϊκά Μέτωπα

Προς το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο: Πως η ιμπεριαλιστική Συμφωνία του Μονάχου ενίσχυσε τη ναζιστική Γερμανία με τη προσδοκία της επίθεσης κατά της ΕΣΣΔ

Η στάση της σοσιαλδημοκρατίας απέναντι στο φασισμό

Ιστορία του εθνικοσοσιαλισμού-φασισμού στην Ελλάδα

Μέρος Α: Εισαγωγή – η πρώτη οργάνωση: “Ένωσις Ελλήνων Φασιστών” (1922)

Μέρος Β: η “Εθνική Ένωσις Ελλάς” (1927), τα εβραϊκά πογκρόμ & οι συγκρούσεις με το ΚΚΕ

Μέρος Γ: Έλληνες πολιτικοί με φιλο-φασιστικές θέσεις (Πλαστήρας, Πάγκαλος, Βενιζέλος, κ.α.)

Μέρος Δ: Έλληνες εθελοντές στο Ανατολικό Μέτωπο

Μέρος Ε: Η περίπτωση του Σεβαστιανού Φουλίδη, στελέχους των γερμανικών Ειδικών Δυνάμεων (Μεραρχία Brandenburg)

Κατοχή και Αντίσταση

70 χρόνια από την ίδρυση του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ)

Βιογραφικά Αγωνιστών του εργατικού-λαϊκού κινήματος της χώρας μας

Οι τροτσκιστές για το ΕΑΜ (1943): “πράκτορες του αγγλοαμερικάνικου ιμπεριαλισμού”, “κατασκεύασμα του ελληνικού πρακτορίου της σταλινικής διπλωματίας που τιτλοφορείται ΚΚΕ”, κ.α.

Το Πρόγραμμα του Λαϊκού Μετώπου μεταξύ ΚΚΕ και ΑΚΕ (Ιούλης 1936) –πρόδρομος του ΕΑΜ

Το ιδρυτικό κείμενο του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου (ΕΑΜ)

Γύρω από την ίδρυση του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ)

Η ανάπτυξη και δράση του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ)

Το κίνημα των δημοσίων υπαλλήλων στη διάρκεια της φασιστικής Κατοχής

Το ναυτεργατικό κίνημα την περίοδο 1943-1948: η ηρωϊκή δράση της ΟΕΝΟ, ο ρόλος των εφοπλιστών και του αστικού κράτους

Λαϊκή και αντιλαϊκή αυτοδιοίκηση στην Κατοχή και τον Εμφύλιο

Ιούλιος 1943: Ο λαός με μπροστάρη το ΕΑΜ αποτρέπει την επέκταση της βουλγαρικής φασιστικής κατοχής (η καλύτερη απάντηση στην προπαγάνδα περί ΕΑΜοβούλγαρων)

Βίντεο ντοκυμαντέρ: Η ιστορία της ΕΠΟΝ 1941-1944

Περί “κόκκινης” και “μαύρης” βίας στην Κατοχή και τον Εμφύλιο

Οι δύο κόσμοι: Η Ελλάδα στις 5 Μαρτίου 1943

65 χρόνια από τη Μάχη του Κιλκίς: Η αναμέτρηση δύο κόσμων

Ο αστικός κόσμος και τα Τάγματα Ασφαλείας (αστική τρομοκρατία, φασισμός και η αναθεώρηση της Ιστορίας)

Ιστορικό αφιέρωμα στην 1η Μάη: Πρωτομαγιά του 1944 και οι εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή

12 Οκτωβρίου 1944: Η απελευθέρωση της Αθήνας από τον ΕΑΜ-ΕΛΑΣ – Στον απόηχο μιας νέας “κατοχής” και των περσινών ανιστόρητων δηλώσεων του κ. Παπανδρέου

Η ιστορική ομιλία του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία (22 Οκτωβρίου 1944)

Το 7ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας (1 έως 6 Οκτωβρίου 1945)

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος μέσα από τα σχολικά βιβλία

Συμπεράσματα-Εκτιμήσεις

Θ. Παπαρήγα: Παρατηρήσεις για τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο

65 χρόνια από την Αντιφασιστική Νίκη των Λαών: Η παραχάραξη της Ιστορίας του Β Παγκοσμίου Πολέμου στα σχολικά βιβλία

Η άνοδος της ακροδεξιάς και του φασισμού σήμερα

H άνοδος της ακροδεξιάς και του φασισμού στην Ευρώπη: γεωγραφία και ποσοστά

Σημαντική άνοδος της ακροδεξιάς-φασισμού στις δημοτικές εκλογές στην Αυστρία

Περί «κόκκινης» και «μαύρης» βίας στην Κατοχή και τον Εμφύλιο

Ο καθηγητής κ. Χάγκεν Φλάισερ απαντά στο σχόλιο του καθηγητή κ. Στάθη Ν. Καλύβα (Βήμα, 10/1/2010), το οποίο είχε δημοσιευθεί στο «Βήμα της Κυριακής», στις 20 Δεκεμβρίου 2009 με τίτλο «Ιστορία ως τυμβωρυχία». Ο κ. Καλύβας με το κείμενό του απαντούσε τότε σε παλαιότερη κριτική του κ. Φλάισερ. 

Αν και το άρθρο χαρακτηρίζεται από ένα έντονο προσωπικό ύφος, είναι -κατά τη γνώμη μας- ενδεικτικό του πως η αντικομμουνιστική αναθεώρηση της Ιστορίας έχει φτάσει σε τέτοια επίπεδα όξυνσης και επιθετικότητας ώστε να προκαλεί την αντίδραση ακόμα και πολλών ιστορικών που δεν αυτοπροσδιορίζονται πολιτικά-ιδεολογικά στο χώρο της κομμουνιστικής αριστεράς. Το ΕΑΜ, ο ΔΣΕ, η ΕΣΣΔ, το ντόπιο και διεθνές εργατικό-κομμουνιστικό κίνημα, ο σοσιαλισμός που γνωρίσαμε: όλα βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο της αναθεώρησης της Ιστορίας. Οι φωνές που αντιστέκονται αυξάνονται μέρα με τη μέρα…

«Εκτός έδρας» καθώς ο Δήμος Καλαβρύτων μου έκανε την τιμή να εντάξει την παρουσίαση των Πολέμων της μνήμης, του τελευταίου βιβλίου μου, στις εκδηλώσεις μνήμης της μεγάλης σφαγής- πληροφορήθηκα για δημοσίευμα του Στάθη Καλύβα με τον κραυγαλέο τίτλο «Η Ιστορία ως τυμβωρυχία»(«Το Βήμα», 20.12.2009). Μολονότι η συγκεκριμένη μομφή έχει αποδοθεί ενίοτε στον Καλύβα- λόγω της ερευνητικής εμμονής του με τις ανθρωποκτονίες («Ι focus on homicides»), τη μελέτη, καταμέτρηση και (ανα)κατανομή των θυμάτων της εμφύλιας βίας κυρίως με παραταξιακά κριτήρια-, δεν περίμενα να έχει περάσει κρίση αυτοκριτικής. Με την ανάγνωση του άρθρου λύθηκε η απορία, τέθηκε όμως άλλο ζήτημα: Πολλοί συνάδελφοι έκριναν ότι ένα τέτοιο λιβελογράφημα δεν αξίζει σχολιασμό, εντούτοις κατέληξα ότι επιβαλλόταν μια τελειωτική απάντηση.

Για να δικαιολογήσει ο Καλύβας τον μακάβριο τίτλο του, τον συνέδεσε με το ερώτημά μου γιατί «ξέθαψε», μαζί με τον δικηγόρο Π. Μακρή-Στάικο, την ήδη γνωστή κατοχική έκθεση του Βρετανού ταγματάρχη Ουάλας, χωρίς να αναφερθεί καν στις ευθύνες του για το ξέσπασμα του κατοχικού Εμφυλίου. Ασφαλώς γνωρίζει τη μεταφορική έννοια του ρήματος «ξεθάβω». Με την αστεία κατηγορία ότι «αποδοκιμάζω» τη «δημοσίευση ενός ιστορικού τεκμηρίου» , αποκρύπτει ότι, επισημαίνοντας περίεργα λάθη και κενά στο σχολιασμό, έθετα ερωτήματα που έμειναν όμως αναπάντητα. Επιπλέον ο Καλύβας ή/και οι συν αυτώ- όλοι αυτοανακηρυχθέντες θεματοφύλακες της ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ έρευνας ΛΟΓΟΚΡΙΝΑΝ την από το 2002 δημοσιευμένη έκθεση: αφαιρώντας λαθραία από τη μετάφραση (τα «άβολα»;) κεφάλαια!

Στη συζήτηση για τον Εμφύλιο, ο Καλύβας πρωτοεμφανίστηκε το 2000 σε συλλογικό τόμο του Μαρκ Μαζάουερ, ισχυριζόμενος πως μετά την «κατάρρευση της ιδεολογικής ηγεμονίας της Δεξιάς»- την οποία τοποθετεί πρόωρα το 1974- έπαψαν οι αναφορές στην «κόκκινη βία» (που αποτελούσε τον τίτλο του άρθρου του). Μετά τη μεταπολίτευση, πράγματι, τα ψυχροπολεμικά «δεδομένα» της δεκαετίας του ΄40 αναπόφευκτα «αναθεωρήθηκαν» και σταδιακά ανατράπηκαν, καθώς ελευθερώθηκε το σταματημένο εκκρεμές της «πολιτικής ορθότητας». Αυτή η διαδικασία ενοχλούσε τους «νικητές του Εμφυλίου», που αντλούσαν επιχειρήματα από υπερβολές και απλουστεύσεις της (ετερογενούς!) ηττηθείσας παράταξης, δεν βρήκαν όμως συγκροτημένη έκφραση ώσπου εμφανίστηκε το αυτοαποκαλούμενο «νέο κύμα». Αυτό προσέφερε ορισμένες αξιόλογες μελέτες τοπικού κυρίως ενδιαφέροντος, χωρίς το «νέο» να ξεφεύγει κατ΄ ανάγκη από το νεοτερικό «διεπιστημονικό» περιτύλιγμα παλαιάς συνθηματολογίας. Οι άτυποι ηγέτες του, Καλύβας και Ν. Μαραντζίδης, εκδηλώνουν επίμονα τάσεις μονοπώλησης της «(νέας) ιστορικής ορθότητας» και πληθωρική οίηση, που εκφράζονται ήδη στον περίφημο Δεκάλογο της «φρέσκιας ματιάς»(«Τα Νέα», 20.3.2004) με οδηγίες προς ναυτιλλομένους (ερευνητές). Η εμφανής έπαρση θυμίζει τους νεαρούς οικονομολόγους που κόμιζαν και εφάρμοζαν νέες συνταγές στην οικονομία: με τα γνωστά αποτελέσματα…

Ανάμεσα σε άλλα παράδοξα, ο Καλύβας ψέγει τον γράφοντα και για όσα υποστήριξε ο Ηλίας Νικολακόπουλος («Τα Νέα», 28.11.2009), συγχέοντας τις δύο ανεξάρτητες και τυπωμένες με διαφορετικό χρώμα κριτικές. Επιβεβαιώνεται έτσι η προβληματική τεκμηρίωση βίαια στρογγυλεμένων ισχυρισμών που είχα ήδη επισημάνει στο πρώτο άρθρο του. Απόδειξη και η νέα «ποσοτική προσέγγιση» στην κατοχική βία σε συλλογικό τόμο του 2009: Ο ισχυρισμός του ότι οι σχεδόν 2.000 βίαιοι θάνατοι στη Μεσσηνία οφείλονταν κατά 66,63% στην «κόκκινη βία», και μόνο 33,37% στη «μαύρη βία» (κατακτητών και δωσίλογων), στηρίζεται στις λίστες ανθρωποκτονιών του Κοσμά Αντωνόπουλου. Ο Καλύβας παραδέχεται ότι «δεν είναι δίχως προβλήματα» τα στοιχεία του νομάρχη της ΕΡΕ Αντωνόπουλου, τα οποία όμως παρουσιάζει σαν «μοναδικά» και ελεγμένα! Αγνοεί ότι άλλα μαρτυρολόγια αποδεικνύουν τη μεροληψία του Αντωνόπουλου και των στοιχείων του; Αγνοεί ότι εκείνος είχε «προηγούμενα», ως στέλεχος τοπικής αντι-εαμικής ανταρτικής οργάνωσης που διαλύθηκε από τον ΕΛΑΣ και έπειτα τροφοδότησε τα Τάγματα Ασφαλείας, ενώ ο πατέρας του εκτελέστηκε από το ΕΑΜ; Ετσι, ο γιοςσυγγραφέας-νομάρχης εκδικείται με τη γραφίδα «τον κόκκινο φασισμό», αλλά συχνά και την ιστορική αλήθεια! Κατανοητό, αλλά τότε κρίμα στον κόπο του πολιτικού επιστήμονα Καλύβα να καταρτίζει φανταχτερές γραφικές απεικονίσεις και στατιστικές με σαθρή βάση «δεδομένων».

Αλλωστε, ακόμη και ο Αντωνόπουλος αποδίδει το 53,7% των «εκτελεσθέντων» της Αργολίδας στους κατακτητές, ενώ ο Καλύβας αντιστρέφει την αναλογία, χρεώνοντας μόνο 45% στη μαύρη βία και «περίπου 55%» στην κόκκινη. Πρόκειται για βαρύνουσα τοποθέτηση, αφού η Αργολίδα είναι ο χώρος που εξετάζει στο «άρθρο-σταθμό» του 2000, όπου γενικεύει επαγωγικά τα εκεί ευρήματά του «πιθανότατα [για] ολόκληρη τη χώρα». Στο άρθρο της 20.12.2009, ο Καλύβας αναφέρει ότι η διεθνής έρευνα δεν αποσκοπεί στην «ανάδειξη πρωταθλητών και μειοδοτών [ εννοεί:“δευτεραγωνιστών” ;] της βίας». Οντως, αλλά δυστυχώς αυτό αναδεικνύει στον δημόσιο διάλογο εντός Ελλάδας- ενώ στο βιβλίο του «Logic of Violence» αυτοαναιρείται: απευθυνόμενος κυρίως σε αναγνώστες εκτός Ελλάδας, αντιπαραθέτει 40.000 θύματα της φασιστικής βίας σε «μόνο» 15.000 θύματα του ΕΑΜ, χωρίς οποιαδήποτε τεκμηρίωση!

Δεν αφορά λοιπόν εμένα ο αφορισμός του Καλύβα, όταν με εντάσσει στους ιστορικούς «που ρέπουν προς την επιλεκτική χρήση» των πηγών. Αρμοδιότεροι έχουν ήδη κρίνει επ΄ αυτού. Ούτε εξαρτώμαι από κομματικές δεσμεύσεις, ούτε θα εξέδιδα βιβλίο υπό την αιγίδα κομματικού ινστιτούτου, όπως έκανε ο Καλύβας. Αστοχη και η βολή εναντίον μου, για δήθεν «απόλυτη ταύτιση με το ΚΚΕ», ύστερα μάλιστα από τις πρόσφατες επιθέσεις του συγκεκριμένου πολιτικού χώρου σε δημοσιεύματά μου. Αλλωστε αντιτίθεμαι στο σφράγισμα ( των όποιων ) αρχείων. Ως προς άλλα ιστορικά δεδομένα συμβαίνει να συμφωνώ με το ΚΚΕ: λ.χ. ότι το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ υπήρξε σαφώς η μεγαλύτερη και δυναμικότερη αντιστασιακή οργάνωση- αλλά σε αυτό συμφωνούσε εκ πείραςκαι η Βέρμαχτ!

Κλείνω παραφράζοντας τον Καλύβα: Είναι θλιβερό ένας επιστήμονας με υποσχόμενο ξεκίνημα να εκτροχιάζεται τόσο άσχημα ήδη στο μέσο της καριέρας του…

Ο κ. Χάγκεν Φλάισερ είναι καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.