Χρονολογικό αφιέρωμα στο Δεκέμβρη του 1944: 26 Δεκέμβρη

Ο Τσόρτσιλ στην Αθήνα

Ο Τσόρτσιλ στην Αθήνα

Συνήλθε στο υπουργείο Εξωτερικών διάσκεψη υπό την προεδρεία του αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού. Από τη μεριά του αστικού πολιτικού κόσμου έλαβαν μέρος οι Γ. Παπανδρέου, Γ. Καφαντάρης, Θ. Σοφούλης, Ν. Πλαστήρας (τον οποίο οι Βρετανοί έφεραν εσπευσμένα από τη Νίκαια της Γαλλίας για να τον χρίσουν πρωθυπουργό), Α. Μυλωνάς, Στ. Γονατάς, Σ. Μάξιμος, Ι. Σοφιανόπουλος, Ι. Στεφανόπουλος, Π. Ράλλης, Τζ. Θεοτόκης, Κ. Τσαλδάρης, Π. Κανελλόπουλος και Αλεξανδρής. Από τη μεριά της Βρετανίας μετείχαν οι Ου. Τσόρτσιλ, Α. Ίντεν, Ρ. Λήπερ, Ρ. Σκόμπι και ο στρατάρχης Αλεξάντερ. Πήραν επίσης μέρος ως παρατηρητές, ο πρέσβης των ΗΠΑ ΜακΒη και οι επιτετραμμένοι της Γαλλίας και της ΕΣΣΔ (συνταγματάρχης Ποπόφ). Ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, παρά την τελεσιγραφικού τύπου «πρόσκληση» που του απεδόθη ελάχιστο χρόνο πριν τη διάσκεψη, έστειλε αντιπροσωπεία αποτελούμενη από τους Γ. Σιάντο, Μ. Παρτσαλίδη και Ε. Μάντακα (τους συνόδευε επίσης ο Μ. Σιγανός).

Μετά την εναρκτήρια ομιλία του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, το λόγο πήρε ο Ου. Τσόρτσιλ, ο οποίος ξεκαθάρισε μεταξύ άλλων πως, «το ότι εζητήσαμεν την σύσκεψιν αυτήν δεν οφείλεται εις το ότι η προσπάθεια την οποίαν ανέλαβε η Κυβέρνησις της Α.Μ. [σ.σ. η στρατιωτική επέμβαση σε Αθήνα και Πειραιά] είναι υπέρ τας δυνάμεις μας, ούτε ότι διστάζομεν να την εκτελέσωμεν.»[1] Ακολούθησε σύντομη παρέμβαση του στρατάρχη Αλεξάντερ και στη συνέχεια όλοι οι ξένοι εκπρόσωποι αποχώρησαν από την αίθουσα.[2]

Πρώτος πήρε το λόγο ο Γ. Σιάντος, ο οποίος «ρώτησε τον πρόεδρο για το αντικείμενο της Σύσκεψης. Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός που προήδρευε απάντησε: ‘Για να παραδόσετε τα όπλα.’» Και ο Σιάντος του αποκρίθηκε: «Αν μας καλέσατε γι’ αυτό, ελάτε να τα πάρετε. Νέο Λίβανο δεν πρόκειται να’ χουμε.» Αφού τελικά συμφώνησαν όλοι να συνεχιστεί η συζήτηση, τοποθετήθηκαν μια σειρά εκπρόσωποι του αστικού πολιτικού κόσμου, μεταξύ των οποίων, ο Γ. Καφαντάρης (ο οποίος «κατηγόρησε με δριμύτατες εκφράσεις τον Παπανδρέου», χαρακτηρίζοντάς τον «ανάξιο πολιτικό» και υπεύθυνο «για τη δραματική σημερινή κατάσταση»), ο Γ. Παπανδρέου (ο οποίος προσπάθησε να υπερασπιστεί την πολιτική του) και ο Ν. Πλαστήρας (ο οποίος «κατηγόρησε το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ, γιατί με την ασήμαντη δράση τους [!] κατά την κατοχή γίνανε αιτία καταστροφών στη χώρα»).

Διακόπτοντας τον Πλαστήρα, ο Σιάντος του τόνισε πως όταν εκείνος «παραθέριζε στη Νίκαια ο Ελληνικός Λαός πολεμούσε τους κατακτητές και η δράση του ΕΛΑΣ έχει αναγνωρισθεί από τους συμμάχους σαν πολύτιμη συμβολή στον κοινό αγώνα.» Κατόπιν, «ανέφερε τις θυσίες και υποχωρήσεις που έκαμαν το ΕΑΜ και το ΚΚΕ για να εξασφαλισθεί ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και σημείωσε ότι τίποτε δεν πραγματοποιήθηκε απ’ όσα έχουν συμφωνηθεί: Ο κρατικός μηχανισμός έμεινε όπως ήταν επί κατοχής. Κανείς δωσίλογος δεν δικάστηκε. Ζήτησαν να αφοπλίσουν τον ΕΛΑΣ, ενώ νύχτα μέρα μετέφεραν όπλα και εξόπλιζαν την 5η Φάλαγγα.» Ακόμη, «απηύθυνε δριμύ κατηγορητήριο εναντίον του Παπανδρέου» και «καυτηρίασε την επέμβαση των Άγγλων και τις ωμότητες που διαπράττουν.» «Ο αγώνας μας», υπογράμμισε, «είναι απόλυτα δίκαιος…Νομίζουμε ότι πρέπει να δοθεί λύση στη σημερινή κατάσταση, αρκεί να έχουμε τη διάθεση γι’ αυτό. Δύο είναι τα σημεία που πρέπει να αποτελέσουν τη βάση της συμφωνίας. Δημοκρατία και Ανεξαρτησία. Η διαλλακτικότητα αυτή δεν πρέπει να θεωρηθεί αδυναμία. Είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε τον αγώνα για τη Δημοκρατία και την Ανεξαρτησία και έχουμε όλη την Ελλάδα μαζί μας. Σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται να υποταχθούμε.»[3]

Η διάσκεψη διακόπηκε το βράδυ για να συνεχιστεί την επόμενη μέρα.

***

[1] Όπως παρατίθεται στο Νίκανδρος Κεπέσης, Ο Δεκέμβρης του 1944, σελ.289-290, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 1994.

[2] Απευθυνόμενος στους εκπροσώπους του Τύπου αμέσως μετά, ο Τσόρτσιλ τόνισε απαντώντας στο ερώτημα τι θα έπραττε η βρετανική πλευρά σε περίπτωση μη-επίτευξης συμφωνίας: «Εάν δεν επιτευχθή συμφωνία, τα πυροβόλα θα εξακολουθούν να βάλλουν, όπως γίνεται τώρα.» Βλ. Σόλων Ν. Γρηγοριάδης, Δεκέμβρης-Εμφύλιος 1944-1949, σελ.160, εκδ. Κ. Καπόπουλος, Αθήνα, 1994.

[3] Όπως παρατίθεται στο Νίκανδρος Κεπέσης, Ο Δεκέμβρης του 1944, σελ.292-294, εκδ. Σύγχρονη Εποχή, Αθήνα, 1994.

Πηγή: «Δεκέμβρης του ’44: Κρίσιμη ταξική σύγκρουση», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 2014 – Αναστάσης Γκίκας, «Το χρονικό του Δεκέμβρη 1944″

Χρονολογικό αφιέρωμα στο Δεκέμβρη του 1944: 15 Δεκέμβρη

Βρετανικά άρματα μάχης στα στενά της Καισαριανής

Βρετανικά άρματα μάχης στα στενά της Καισαριανής

Ο λόχος Κοκκινιάς και ο 3ος λόχος Αθήνας του ΕΛΑΣ κατέλαβαν το κτίριο της Γενικής Ασφάλειας, ενώ ισχυρές βρετανικές επιθέσεις στο συνοικισμό Κουντουριώτη και το κέντρο του Πειραιά ανατράπηκαν με βαριές απώλειες για τον εχθρό. Ωστόσο, ο συσχετισμός δυνάμεων μεταβάλλονταν με ραγδαίους ρυθμούς σε βάρος του ΕΛΑΣ. Νέα βρετανικά στρατεύματα αποβιβάζονταν και προωθούνταν συνεχώς προς το κέντρο, ενώ οι απαραίτητες και πολυαναμενόμενες ενισχύσεις του ΕΛΑΣ παρέμεναν ενταγμένες στις επιχειρήσεις κατά του Ζέρβα και του Τσαούς Αντών.

Ανταποκρινόμενη στην έκκληση του ΕΑΜ για συγκέντρωση τροφίμων υπέρ του δοκιμαζόμενου μαχόμενου λαού της Αθήνας και του Πειραιά, η Μακεδονία μάζεψε σε ελάχιστο χρονικό διάστημα και έστειλε 300.000 οκάδες στάρι, ενώ από τη Ρούμελη κατέφθασαν ήδη 1.200 οκάδες διαφόρων ειδών με προορισμό τα νοσοκομεία της πρωτεύουσας. Την ίδια στιγμή, οι συνοικίες γύρω από την Καισαριανή συνέχισαν να υποδέχονται τους χιλιάδες κατοίκους της μαρτυρικής αυτής πόλης, που βομβαρδίζονταν ανελέητα από το βρετανικό πυροβολικό και την αεροπορία, προσφέροντάς τους απλόχερα στέγη και τη λιγοστή τροφή που τους ήταν διαθέσιμη. Άνθρωποι των τεχνών, της μουσικής και του θεάτρου επισκέπτονταν καθημερινά τα νοσοκομεία προσφέροντας ψυχαγωγία στους πληγωμένους.

Την ίδια μέρα εστάλη ραδιοτηλεγράφημα από τον Τρ. Κοστόφ προς τον Γ. Σιάντο σχετικά με τη γνώμη του Γκ. Δημητρόφ για την κατάσταση, όπου αναφέρονταν συγκεκριμένα: «Ο παππούς συμβουλεύει, ο αγώνας να συνεχιστεί. Εμείς κάνουμε καθετί το δυνατό.»[1]

***

[1] Κεντρικά Κομματικά Αρχεία ΚΚ Βουλγαρίας, όπως παρατίθεται στο Φοίβος Οικονομίδης, Ο Δεκέμβρης του ’44 και η διεθνής σημασία του, σελ.67, εκδ. Ορφέας, Αθήνα, 2005. Την επόμενη μέρα ο Γ. Σιάντος απάντησε: «Τηλεγράφημά σας με συμβουλές παππού ελήφθη. STOP Συνεχίσωμεν παλλαϊκό πόλεμο δια ελευθερίαν λαού και ανεξαρτησίαν χώρας μας. STOP» Στα ΑΣΚΙ, όπως πριν, σελ.68

Πηγή: «Δεκέμβρης του ’44: Κρίσιμη ταξική σύγκρουση», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», Αθήνα, 2014 – Αναστάσης Γκίκας, «Το χρονικό του Δεκέμβρη 1944″