10 χρόνια από το θανατο του σ. Χαρίλαου Φλωράκη (Καπετάν Γιώτη) – απόσπασμα από την απολογία του στο στρατοδικείο (1960) και ομιλία για τα 75χρονα του ΚΚΕ (1993)

Ο Χαρίλαος Φλωράκης (καπετάν Γιώτης) στο Βουνό

Σαν σήμερα, Κυριακή 22 Μάη, δέκα χρόνια πριν, «έφυγε» από τη ζωή ο αλησμόνητος σύντροφός μας, ο επίτιμος Πρόεδρος του ΚΚΕ, Χαρίλαος Φλωράκης. Στη γενέτειρά του, το Παλιοζογλώπι, διοργανώνεται σήμερα Κυριακή, στις 11 το πρωί, από την Επιτροπή Περιοχής Θεσσαλίας του ΚΚΕ, εκδήλωση τιμής και μνήμης. Σαν ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη του,  δημοσιεύουμε σήμερα ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από την απολογία του στη δίκη του 1960, στο οποίο διακρίνεται η περήφανη στάση του κομμουνιστή και ο σταθερός, συγκεκριμένος λόγος που τον διέκρινε σε όλη την αγωνιστική πορεία του. Δημοσιεύουμε, επίσης, αποσπάσματα από την ομιλία του σύντροφου Χαρίλαου σε συγκέντρωση στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, για τα 75 χρόνια του ΚΚΕ, το 1993. Ενώ στο τέλος υπάρχει παραπομπή σε προηγούμενη δημοσίευση με την ομιλία του Φλωράκη στο 13ο Συνέδριο.
****

Οπως σημείωνε η ΚΕ του ΚΚΕ, σε ανακοίνωσή της στις 23 Μάη του 2005, την επομένη του θανάτου του, όλη η ζωή του σύντροφου Χαρίλαου «ταυτίζεται με τις μεγαλύτερες στιγμές του λαϊκού μας κινήματος: Με τον αγώνα του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, με την ηρωική πάλη του λαού κατά των Εγγλέζων και της ντόπιας αστικής κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου το Δεκέμβρη του 1944, με την ένδοξη δράση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ) κατά της εγχώριας αστικής τάξης και των Αγγλοαμερικανών συμμάχων της. Ταυτίζεται με την ιστορία των διώξεων, των φυλακίσεων και των εκτελεστικών αποσπασμάτων που οδηγήθηκαν χιλιάδες παιδιά του ΚΚΕ, του ΕΑΜ και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.

Η κομματική – πολιτική δράση του σ. Χαρίλαου Φλωράκη δε γνώρισε διαλείμματα. Γνώρισε μόνο φουρτούνες και μεγάλες δυσκολίες. Τις αντιμετώπισε όλες με παλικαριά και με αισιοδοξία, με την πηγαία θυμοσοφία του και με την αποφασιστικότητα του κομμουνιστή, που έχει πλήρη συναίσθηση της αποστολής του και της σκληρότητας που χαρακτηρίζει την ταξική πάλη. Τις αντιμετώπισε δίνοντας όλες τις δυνάμεις του και βγαίνοντας ηθικά νικητής. Οπως τόσοι και τόσες από τους χιλιάδες κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες, που δε λογάριασαν και διέθεσαν τη ζωή τους απλόχερα, για να ξημερώσουν καλύτερες μέρες.

Στη διάρκεια της Μεταξικής δικτατορίας και πριν απ’ αυτή, στα χρόνια του Βενιζελικού «Ιδιώνυμου». Στην Κατοχή και στον ένοπλο λαϊκό αγώνα του 1946 – 1949, όπου αναδείχτηκαν τόσο οι πολιτικές όσο και οι στρατιωτικές ικανότητες του σ. Χαρίλαου Φλωράκη. Εκεί, στα βουνά της Πίνδου, που οι αετοί συναντήθηκαν με τους ένοπλους αετούς, τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Διαμαντή, τον Καπετάν Γιώτη, όλους τους ήρωες – μαχητές και τις μαχήτριες του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Εκεί, που η αδιαλλαξία απέναντι στον ταξικό εχθρό πήγαινε χέρι – χέρι με την ευαισθησία απέναντι στον σύντροφο, στον συναγωνιστή, στον απλό άνθρωπο.

«Δε φοβηθήκατε το θάνατο;», τον ρωτούσαν. «Ασφαλώς και τον φοβηθήκαμε», απαντούσε. «Ποιος δε λογαριάζει τη ζωή του; Μόνο ο τρελός ή ο άδειος από συναισθήματα μπορεί να μη φοβηθεί το θάνατο. Αλλά εκείνο που διακρίνει τον κομμουνιστή, είναι ότι βρίσκει τη δύναμη, όταν χρειαστεί, να θυσιάζει ό,τι πιο πολύτιμο έχει, ξεπερνώντας και το φόβο του θανάτου».

Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης όχι μόνο δε μετάνιωσε για το δρόμο που επέλεξε, αλλά συνήθιζε να επαναλαμβάνει ότι τον ίδιο δρόμο θα ακολουθούσε ξανά, αν αυτό μπορούσε να γίνει. Γιατί γνώριζε ότι δεν είχε κάνει λάθος. Γιατί γνώριζε ότι η ζωή ομορφαίνει περισσότερο και ότι η ανθρώπινη υπόσταση καταξιώνεται μόνο στον αγώνα για την αλλαγή της κοινωνίας.

(…)

«Πολεμάμε και τραγουδάμε, έλεγε στην Κατοχή η ΕΠΟΝ. Αυτό κάνετε κι εσείς τώρα», είπε σε συγκέντρωση στο Βελιγράδι, στη διάρκεια των βομβαρδισμών από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, μιλώντας σε συγκέντρωση Γιουγκοσλάβων, που αντιπροσωπεία του ΚΚΕ τους είχε επισκεφθεί, για να εκφράσει την αλληλεγγύη της στον αγώνα τους.

Η διεθνιστική δράση του σ. Χαρίλαου Φλωράκη αναγνωρίστηκε και τιμήθηκε από πολλά Κομμουνιστικά Κόμματα. Ξεχωρίζουν οι τιμητικές διακρίσεις του βραβείου της «Φιλίας των Λαών», από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Σοβιέτ της Σοβιετικής Ενωσης, το βραβείο «Καρλ Μαρξ», από το κράτος της Λαοκρατικής Γερμανίας και το βραβείο «Γκεόργκι Ντιμιτρόφ» από το σοσιαλιστικό κράτος της Βουλγαρίας.

Από το 1954 μέχρι το 1966 έμεινε ο σ. Χαρίλαος στη φυλακή, αφού η θανατική καταδίκη του είχε μετατραπεί σε ισόβια. Μαζί του και άλλοι 85 κομμουνιστές. Μπορούσαν να αποφύγουν όλες αυτές τις κακουχίες και τις στερήσεις, αρκεί να δήλωναν ότι αποκηρύσσουν το ΚΚΕ, την ιδεολογία τους. Αλλά προτίμησαν να σηκώσουν το σταυρό.

Η «ελεύθερη» ζωή κράτησε λιγότερο από ένα χρόνο. Στις 21 Απρίλη 1967 ο σ. Χαρίλαος εξορίστηκε στη Γυάρο και στη συνέχεια στη Λέρο για 4 ακόμη χρόνια. Και ακολούθησαν η παράνομη δράση και η παράνομη διαφυγή στο εξωτερικό, μετά από σχετική εντολή του Κόμματος.

Τον τίτλο του «ιστορικού ηγέτη», που πολλοί συνηθίζουν να χρησιμοποιούν αφειδώλευτα, ακόμη και για ασήμαντα περάσματα από την πολιτική, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης τον έκανε συνώνυμό του. Γιατί απέδειξε ότι «ιστορικό στέλεχος» δεν είναι όποιος αφιέρωσε πολλά χρόνια στην πολιτική δράση. Γίνεται το πρόσωπο εκείνο, που, όταν τερματίζεται η ζωή του, παραμένει «ορθοστατών και ορθοβαδίζων», αλλά και έχοντας δώσει στην επαναστατική συλλογικότητα.

Από τις πιο χαρακτηριστικές περιόδους, που αναδείχνεται η συμβολή του σ. Χαρίλαου Φλωράκη, είναι η νομιμοποίηση του ΚΚΕ το 1974, ύστερα από 27 χρόνια παρανομίας και πολλά χρόνια απουσίας των Κομματικών Οργανώσεων από την Ελλάδα. Τότε ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης ηγήθηκε του ΚΚΕ, του Κόμματος που ήρθε στη νομιμότητα έχοντας στερηθεί τη φυσιολογική διαδοχικότητα δύο γενεών στην ανάπτυξή του. Τη μια, από τα δολοφονικά χτυπήματα του πολέμου και των κατοπινών διωγμών, την άλλη, λόγω της διάλυσης των Κομματικών Οργανώσεων.

«Πρέπει να αναπληρώσουμε αυτό το κενό γρήγορα», έλεγε συνεχώς το 1974, προσβλέποντας στην ανάπτυξη της ΚΝΕ, και έχοντας εμπιστοσύνη στη νεολαία. Και δεν παρέλειπε, συνεχώς, να καυτηριάζει την απόφαση του 1958 να διαλυθούν οι Κομματικές Οργανώσεις και οι κομμουνιστές να ενταχθούν στην ΕΔΑ.

Σε αυτές τις συνθήκες ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης συνέβαλε στη γρήγορη προσαρμογή του Κόμματος στις νέες συνθήκες και απαιτήσεις, στην ενότητα του παλιού με το καινούριο. Στην αξιοποίηση των έμπειρων στελεχών, αλλά και στην αποφασιστική προσπάθεια να διαμορφωθεί μια νέα γενιά στελεχών στο ΚΚΕ.

Επιβεβαίωσε ότι η συμβολή ενός κορυφαίου στελέχους δεν κρίνεται μόνο από τη δική του προσφορά, αλλά κυρίως κρίνεται από την προσπάθειά του να ανεβαίνει η συλλογικότητα και η διαδοχή των γενεών.

Οταν άρχισε η αντεπανάσταση στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες, στη διάρκειά της και μετά, τότε που ακόμη και επιφανείς ηγέτες πολλών Κομμουνιστικών Κομμάτων υποχώρησαν και αναδιπλώθηκαν, ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης αποτέλεσε μια από τις εξαιρέσεις του κανόνα. Εμεινε όρθιος, υπεράσπισε το ΚΚΕ, κόντρα σε εκείνους που μεθόδευαν τη διάλυσή του με τη βοήθεια και την παρασκηνιακή συμμετοχή αστικών δυνάμεων. Ηταν αποφασιστική η συμβολή του στη λεγόμενη «πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ», το 1990, καθώς και στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1991), τότε που επιχειρήθηκε η «μεγάλη έφοδος» για τη διάχυση του ΚΚΕ στον τότε Συνασπισμό. Τότε που το Κόμμα μας χτυπήθηκε από μέσα, στο όνομα της «ανανέωσης», που σήμαινε την προσαρμογή του ΚΚΕ στο σύστημα. Ο σ. Χαρίλαος δεν μπορούσε να διανοηθεί ότι ήταν δυνατό να γίνει και το παραμικρό θετικό σε τούτο τον τόπο, δίχως την ύπαρξη του ΚΚΕ.

Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης υπερασπίστηκε την προσφορά του σοσιαλιστικού συστήματος, ιδιαίτερα της Σοβιετικής Ενωσης, στα κοινωνικά δικαιώματα των λαών, στην ειρήνη, στην πάλη για έναν κόσμο απαλλαγμένο από την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο. Γνώρισε από κοντά τη φροντίδα τους ως πολιτικός πρόσφυγας, αλλά και τη διεθνιστική συνεισφορά τους στα επαναστατικά και στα εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα των λαών.

Είχε βαθύτατη πεποίθηση ότι ο σοσιαλισμός θα έρθει ό,τι και να γίνει, ότι είναι το μέλλον της ανθρωπότητας, γιατί, όπως έλεγε, «ο καπιταλισμός οξύνει και δεν μπορεί να λύσει τα λαϊκά προβλήματα».

Ο σ. Χαρίλαος Φλωράκης είναι γέννημα του ΚΚΕ. Το ΚΚΕ και οι ηρωικοί αγώνες του τον ανέδειξαν σε ηγέτη, τον οποίο εκτιμούν όχι μόνον οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες, αλλά και πολλοί εργαζόμενοι που δεν ταυτίζονται με την ιδεολογία του Κόμματός μας. Υπήρξε λαϊκός ηγέτης, γιατί ήταν κομμουνιστής. Μόνο αυτή η ιδιότητα μπορούσε να του δώσει όσα του έδωσε, μόνο αυτή μπορούσε να τον καταστήσει λαϊκό ηγέτη.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι στο αποχαιρετιστήριο που συνέταξε το Σεπτέμβρη του 1994 και παρέδωσε στην ηγεσία του Κόμματος, δεν αναφέρεται γενικά στο ΚΚΕ, δεν αφήνει το «βιος του» γενικά στο ΚΚΕ, αλλά έγραψε: «Ο,τι βιος είχα το έχω δώσει στο Κόμμα – στο Κόμμα, στο ΚΚΕ με τα γνωστά σύμβολά του, τη Μαρξιστική – Λενινιστική ιδεολογία του, το Πρόγραμμά του και τις αρχές του»».

Απόσπασμα από τη «μεγάλη δίκη» για κατασκοπεία, το Μάη του 1960, στο Στρατοδικείο Αθηνών

Στιγμιότυπο από τη μεγάλη δίκη στο Στρατοδικείο Αθηνών, το Μάη του 1960. Ο Χαρίλαος Φλωράκης στο κέντρο της δεύτερης σειράς, με το σκούρο κοστούμι

Στιγμιότυπο από τη μεγάλη δίκη στο Στρατοδικείο Αθηνών, το Μάη του 1960. Ο Χαρίλαος Φλωράκης στο κέντρο της δεύτερης σειράς, με το σκούρο κοστούμι

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι ένα μικρό μέρος από την απολογία του Χ. Φλωράκη στη δίκη του 1960 (από το βιβλίο «Οι δίκες για κατασκοπεία την άνοιξη του 1960 στην Αθήνα», εκδόσεις «Σύγχρονη Εποχή»).

Η τακτική της συκοφαντίας είναι χαμένος κόπος. Ενα μέσον έχουν να μας καταπολεμήσουν: Να λύσουν τα προβλήματα του λαού. Αλλά τότε δε θα ήταν αντίπαλοί μας. Το δικαστήριό σας είναι υποχρεωμένο με την απόφασή του να δώσει απάντηση σε ορισμένα ερωτήματα: Αν το να έχει κανείς ιδανικά, το να αγωνίζεται για την εθνική ανεξαρτησία και δημοκρατία στην Ελλάδα είναι προδοσία ή όχι. Αν το να αγωνίζεσαι υπέρ της ειρήνης είναι προδοσία ή πρώτιστο καθήκον κάθε ανθρώπου. Είπατε ότι είσαστε υποχρεωμένοι να δικάσετε με βάση έναν ορισμένο νόμο. Αλλά δεν μπορείτε να χωρίσετε τη συνείδησή σας.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Είπες ότι έχεις πλήρη συνείδηση και ότι αφομοιώνεσαι με το κόμμα σου. Σε ερωτώ: Γιατί μετά την απόφαση ότι ο Μπελογιάννης ήταν κατάσκοπος και το ΚΚΕ κάνει κατασκοπεία δεν αποχωρίζεσαι, αλλά εξακολουθείς να μένεις αφοσιωμένος;

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Κατ’ αρχήν το Κόμμα δεν είναι κάτι το άυλο. Τις αποφάσεις του τις παίρνουμε εμείς και αυτό είναι μάλιστα εγγύησις για το ότι αν κάνουμε λάθη εμείς πάλι θα τα διορθώσουμε. Οσο για τον Μπελογιάννη, σας απαντώ ότι δεν είναι κατάσκοπος, αλλά ήρωας.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Αυτό είναι έτι εις βάρος σου!

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Το ΚΚΕ δεν κάνει κατασκοπεία. Ο Μπελογιάννης δεν ήλθε για κατασκοπεία, αλλά για πολιτική δουλειά και είναι θύμα της μισαλλοδοξίας και της αμερικανοκρατίας και για μας είναι ήρωας.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Εδώ υπάρχουν αποφάσεις, σήματα…

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Πολλά μπορούν να «υπάρχουν» και δεν ξέρω τι υπάρχει. Ρωτάτε εμένα για τον Μπελογιάννη, όταν πολιτικοί αρχηγοί και μέλος του υπουργικού συμβουλίου είπαν σε προεκλογική περίοδο ότι «παίξαμε με το κεφάλι του Μπελογιάννη».

ΣΑΡΛΗΣ: Δε ρωτάτε τον κ. πρωθυπουργό και τον υπουργό Δικαιοσύνης…

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Αν κάνουμε πόλεμο για το Βορειοηπειρωτικό θα πολεμήσεις;

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Να μου πείτε πρώτα για ποιο λόγο θα γίνει ο πόλεμος.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Για να τους απελευθερώσουμε, επειδή είναι Ελληνες.

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Ελληνες υπάρχουν και στην Πόλη και στη Σμύρνη και στην Αίγυπτο και στην Αμερική.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Εκτός από φόνους και καταστροφές, τι έχετε να παρουσιάσετε;

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Αφού μιλάτε για καταστροφές σας λέω. Το 1949 εμείς νικηθήκαμε. Πέρασαν 11 χρόνια. Από τότε οι κυβερνήσεις της χώρας πήραν 3 δισ. δολάρια. Τι έγινε μ’ αυτά, πού είναι η πρόοδος; Η «Καθημερινή» έγραφε τότε: «Να ξεμπερδέψουμε με τους κομμουνιστάς και θα φάμε με χρυσά κουτάλια». Και σήμερα αντί για χρυσά κουτάλια έχουμε ένα εκατομμύριο ανέργους και υποαπασχολουμένους.

(…)

Σε ερώτηση του προέδρου αν γνωρίζει την Μπαρμπέρη και την Πράπα, απαντά:

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Την Μπαρμπέρη πρώτη φορά την είδα εδώ. Για την Πράπα θα σας εξηγήσω. Εγώ αντιλήφθηκα ότι με παρακολουθούσαν οι αστυνομικοί και πήγα στο περίπτερο για τσιγάρα προκειμένου να το διαπιστώσω. Γυρίζοντας είδα την Πράπα. Την είχα δει άλλη μια φορά. Εκείνη τη στιγμή την πλησίασα και της μίλησα για να καλύψω τις κινήσεις μου. Σας λέω όμως ότι δεν έχει καμιά ανάμειξη στον παράνομο μηχανισμό.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Γιατί ήρθες εδώ;

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Για να εφαρμόσω τη γραμμή του Κόμματος. Το πρόβλημα, όμως, βρίσκεται αλλού. Πιστεύετε κι εσείς ότι το Κόμμα κάνει κατασκοπεία; Γιατί εγώ είμαι μέλος της Κεντρικής Επιτροπής κι αν κάνει κατασκοπεία το Κόμμα μου, κάνω κι εγώ.

ΠΡΟΕΔΡΟΣ: Εγώ είμαι πεπεισμένος γιατί υπάρχει η υπόθεση Μπελογιάννη.

ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Τότε γιατί κάνετε τη δίκη;

Από την ομιλία του Χαρίλαου Φλωράκη στο Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, για τα 75χρονα του ΚΚΕ

Ο Χ. Φλωράκης επιστρέφει στην Ελλάδα, στις 24/8/1974

Ο Χ. Φλωράκης επιστρέφει στην Ελλάδα, στις 24/8/1974

Το πρώτο που θα ήθελα να πω είναι ότι αυτή τη στιγμή, βλέποντας τη μεγάλη συμμετοχή στο γιορτασμό των 75χρονων του Κόμματος, νιώθω ένα καινούριο αίσθημα αισιοδοξίας.

Ενα αίσθημα αισιοδοξίας για το μέλλον, για τη μελλοντική πορεία του Κόμματός μας.

Ιδιαίτερα εντυπωσιάζει η μαζική συμμετοχή της νεολαίας. Και ασφαλώς ξέρετε ότι η νεολαία ήταν πάντα το θερμόμετρο που μέτραγε την υγεία του Κόμματος. Το δεύτερο είναι μία δυσκολία που δοκιμάζω να μιλήσω για τα 75χρονα του ΚΚΕ.

Στο τι να πρωτοαναφερθεί κανένας!

Στο ιστορικό γεγονός ότι η εργατική τάξη της χώρας μας απέκτησε το Νοέμβρη του 1918 κι αυτή το πολιτικό της κόμμα;

Στην ηρωική του πορεία, που είναι πορεία αδιάκοπου αγώνα για την υπεράσπιση των συμφερόντων της εργατικής τάξης, των συμφερόντων του εργαζόμενου λαού;

Στην αταλάντευτη προσήλωσή του στο στόχο για την κοινωνική και πολιτική απελευθέρωση της εργατικής τάξης και των άλλων καταπιεσμένων στρωμάτων της ελληνικής κοινωνίας;

Στην πάλη του ενάντια στο φασισμό, ενάντια στη χιτλεροφασιστική κατοχή και στην αγγλοαμερικανική επέμβαση;

Στις σημερινές του θέσεις και στην πάλη του για τα ζωτικά προβλήματα του λαού μας;

Τέλος, στις αμέτρητες πράξεις ηρωισμού και αυτοθυσίας χιλιάδων αγωνιστών που έδωσαν τη ζωή τους για την υπεράσπιση της πατρίδας και των λαϊκών συμφερόντων;

Αν γινόταν προσκλητήριο νεκρών, στρατιές ολόκληρες από σεμνές σκιές αγωνιστών θα κύκλωναν απόψε το στάδιο.

Γι’ αυτούς που έφυγαν για το μέλλον του τόπου μας, τιμούμε τη μνήμη τους και δίνουμε την υπόσχεση να συνεχίζουμε σταθερά και αταλάντευτα το δρόμο τους, πως προχωράμε για να δικαιωθεί η θυσία τους, να εκπληρωθούν τα όνειρά τους.

Αγαπητοί φίλοι,

Η 75χρονη ιστορία του ΚΚΕ είναι πορεία γεμάτη από αγώνες για τα ζητήματα του εργαζόμενου λαού. Από τα πιο μικρά ως τα πιο μεγάλα και τα πανεθνικά. Πορεία γεμάτη από σκληρές δοκιμασίες και θυσίες, πορεία μέσα από νίκες και ήττες, πορεία προς τα μπρος αλλά και με πισωγυρίσματα.

Το ΚΚΕ σε όλη αυτή την 75χρονη διαδρομή στάθηκε όρθιο, σταθερά προσηλωμένο στα πιο υψηλά ιδανικά, στην κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο και στην οικοδόμηση της σοσιαλιστικής κοινωνίας.

Εδώ προβάλλει ένα ερώτημα, που η απάντησή του έχει μεγάλη σημασία όχι μόνο για το χτες, αλλά και για το σήμερα, και για το μέλλον.

Και το ερώτημα είναι:

Πώς έγιναν όλα αυτά δυνατά;

Ποιοι παράγοντες και ποιες δυνάμεις έκαναν δυνατή την αντοχή του ΚΚΕ σε αυτή την τιτάνια πορεία και να αναγνωρίζεται σήμερα ο σημαντικός ρόλος του στην ελληνική κοινωνία;

Η απάντηση στο ερώτημα αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα.

Σήμερα, που οι αντίπαλοί του, οι κάθε λογής απολογητές του καπιταλισμού, που, εκμεταλλευόμενοι τις γνωστές εξελίξεις στις πρώην σοσιαλιστικές χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, προσπαθούν να σπείρουν τη σύγχυση και να πείσουν τους εργαζόμενους:

Οτι ο σοσιαλισμός πέθανε.

Οτι η μαρξιστική – λενινιστική θεωρία αποδείχτηκε λαθεμένη.

Οτι ο ρόλος και η αναγκαιότητα των κομμουνιστικών κομμάτων τελείωσε και μία σειρά άλλα πράγματα.

Πολύ έξω πέφτουν όλοι τους!

Το ΚΚΕ δεν είναι ένα από τα διάφορα και συνηθισμένα κόμματα. Το ΚΚΕ είναι γέννημα της εργατικής τάξης, είναι γέννημα της ανάγκης να αποκτήσει κι αυτή το πολιτικό της κόμμα.

Το ΚΚΕ υπήρξε και θα υπάρχει, γιατί υπάρχει η εργατική τάξη και που τα συμφέροντά της υπηρετεί.

Το ΚΚΕ θα υπάρχει γιατί καθοδηγείται από την επαναστατική κοσμοθεωρία του μαρξισμού – λενινισμού.

Γιατί εμπνέεται από τα πιο υψηλά ιδανικά της ανθρωπότητας, ιδανικά για μια κοινωνία δίχως εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, για μια κοινωνία σοσιαλιστική.

Θα υπάρχει γιατί τα όσα χαρακτηρίζουν τις διακηρύξεις του και τα λόγια του, εκφράζονται με ακρίβεια και συνέπεια στα έργα του, όσο και αν αυτό απαιτεί θυσίες.

Η διγλωσσία και η υποκρισία, που αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα των άλλων κομμάτων, είναι ξένα στο ΚΚΕ.

Βλέπε επίσης:

Ομιλία του Χαρίλαου Φλωράκη στο 13ο Συνέδριο του ΚΚΕ (1990) σχετικά με τη διαπάλη γύρω από τον χαρακτήρα του Κόμματος

Ιστορία του ΔΣΕ, μέρος 66: Η ανακατάληψη του Γράμμου από το ΔΣΕ και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού

ΑΝΟΙΞΗ – ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ ’49

Πριν την τελική σύγκρουση

Η ανακατάληψη του Γράμμου από το ΔΣΕ και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού

Meros72_Photo1_small.jpg

Μετά την εκκαθάριση της Πελοποννήσου, την ήττα του ΔΣΕ στη Φλώρινα και την ανακατάληψη της πόλης του Καρπενησιού από τον κυβερνητικό στρατό ήταν φανερό ότι οι πολεμικές συγκρούσεις οδηγούνταν στην κορύφωση. Ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών, ήταν πλέον αισθητά πιο ενισχυμένος, αφού είχε καταφέρει να απαγκιστρώσει δυνάμεις του που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν σε άλλα μέτωπα. Ετσι έστρεψε την προσοχή του στην εκκαθάριση και άλλων περιοχών της χώρας – ιδιαίτερα στην εκκαθάριση της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας – ούτως ώστε να περιορίσει σε όσο το δυνατό ελάχιστο χώρο τη δράση των ανταρτών. Από την άλλη ο Δημοκρατικός Στρατός, χωρίς να έχει καταφέρει να ανατρέψει την αρνητική κατάσταση γι’ αυτόν, στο ζήτημα της έλλειψης εφεδρειών, ήταν αναγκασμένος να προετοιμαστεί, για να δώσει την τελική μάχη, έχοντας απέναντί του υπέρτερες δυνάμεις, περισσότερες από κάθε άλλη φορά. Η μόνη επιλογή των ανταρτών, στο μέτρο, βεβαίως, του δυνατού, ήταν να φροντίσουν το μέτωπο, στο οποίο θα γινόταν η τελική σύγκρουση.

Η ανακατάληψη του Γράμμου

Το Μάρτη του ’49 η ηγεσία του ΔΣΕ αποφάσισε περιορισμένης έκτασης επιχείρηση για την ανακατάληψη του Γράμμου, που από τη αρχή του εμφυλίου – και μέχρι το καλοκαίρι του ’48 – θεωρούνταν το άπαρτο φρούριο των ανταρτών. Η διεύθυνση της επιχείρησης ανατέθηκε στον Μ. Βλαντά και Πολιτικός Επίτροπος ορίστηκε ο Β. Μπαρτζιώτας. Οι δυνάμεις ανταρτών που διατέθηκαν αρχικά δεν ήταν πάνω από 4.000. Στην επιχείρηση πήραν μέρος η ταξιαρχία της σχολής αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου, η ταξιαρχία Καλιανέση (πρώην 8η μεραρχία), η 108η ταξιαρχία, πυροβολικό, δυνάμεις σαμποτέρ, με την ενίσχυση τμημάτων τραυματιοφορέων, μεταφορών, διαβιβάσεων. Στην πορεία των μαχών σ’ αυτές τις δυνάμεις προστέθηκε και η 16η ταξιαρχία. Τέλος, προς τα τέλη Απρίλη του ’49, στις παραπάνω δυνάμεις προστέθηκε και η 103η ταξιαρχία, ενώ η διοίκηση όλων των δυνάμεων ανατέθηκε στο Γ. Βοντίτσιο – Γούσια.

Από μέρους του κυβερνητικού στρατού στη μάχη πήραν μέρος τρεις ταξιαρχίες της 8ης μεραρχίας του, δύο μοίρες ορεινών καταδρομών, η 45η ταξιαρχία, η 77η ανεξάρτητη ταξιαρχία, η 9η και η 16η μεραρχίες, συν μία ταξιαρχία της 1ης μεραρχίας, πυροβολικό και αεροπορία. Σύνολο δυνάμεων πολύ πάνω από 20.000 άνδρες.

Η επιχείρηση του ΔΣΕ, για την ανακατάληψη του Γράμμου, άρχισε στη 1 Απρίλη 1949 και ουσιαστικά μέχρι τα τέλη του μηνός είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία, προκαλώντας βαριές απώλειες στον αντίπαλο. Η νίκη βεβαίως διασφαλίστηκε με την επιτυχημένη μάχη στα Πατώματα (30/ – 2/6/49). Ετσι ο Γράμμος ξαναπέρασε στους αντάρτες.

Για τη ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ, ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος γράφει: «Επετεύχθη πράγματι στρατηγικός και τακτικός αιφνιδιασμός και ούτω κατελήφθησαν οι αντικειμενικοί σκοποί άνευ σοβαράς αντιδράσεως του αντιπάλου και εξηναγκάσθησαν αι εθνικαί δυνάμεις να προβούν εις αναδιάταξιν δυνάμεων διά προσανατολισμού δυνάμεων προς Δυτικόν Γράμμον – Σμόλικαν και να εμπλακούν εις αγώνα φθοράς. Εγένεντο κινήσεις ταχείαι υπό δυσκόλους συνθήκας ατμοσφαιρικάς και εδάφους και μάλιστα κατά τη νύκτα. Εδημιουργήθη εκ νέου η εστία – βάσις του Γράμμου, όστις μόλις το θέρος του 1948 είχεν εκκαθαρισθεί διά μακροχρονίου (64 ημερών) αγώνος, πολυδάπανου εις απώλειας ανθρώπινου και πολεμικού υλικού και παρέστη ανάγκη νέων αγώνων κατά το 1949 διά την ανακατάληψίν του», («Αντισυμμοριακός Αγών», σελ. 579).

Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε Ρούμελη-Θεσσαλία

Meros72_Photo2_small.jpg

Για τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού στη Ρούμελη και τη Θεσσαλία, η στρατιωτική ηγεσία του κυβερνητικού στρατού είχε επεξεργαστεί συγκεκριμένο σχέδιο με την επωνυμία «ΠΥΡΑΥΛΟΣ». Για την εφαρμογή του σχεδίου θα δημιουργούνταν ειδικές δυνάμεις κρούσης με την ονομασία ΔΑΚΕΣ (Δυνάμεις Αναζητήσεως, Κρούσεως, Εξοντώσεως Συμμοριτών). Να πώς περιγράφει αυτό το σχέδιο ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: «Σκοπός: Η εθνική Ηγεσία μετά την ανακατάληψιν του Καρπενησίου και την καταδίωξιν των συμμοριτών προς Αγραφα, και φυσικά προ της εκδηλώσεως της ενεργείας των συμμοριτών προς ανακατάληψιν του Γράμμου, είχεν αποφασίσει την ενέργειαν επιχειρήσεων, με σκοπόν τη ριζικήν εκκαθάρισιν εκ Ν. προς Β. της Κεντρικής Ελλάδος και τη συσπείρωσιν προοδευτικώς και συστηματικώς των δυνάμεων διώξεως προς βορράν. Η ζώνη των επιχειρήσεων περιορίζετο από βορρά υπό της γραμμής Αώου ποταμού (Κόνιτσα) – Βενέτικου ποταμού (Γρεβενά) – Αλιάκμονος ποταμού (Σέρβια) και προς νότον μέχρι Κορινθιακού Κόλπου – Βορείου Ευβοϊκού Κόλπου.

Σχέδιον ενεργείας: Διά την εκκαθάρισιν θα εδημιουργείτο κινητή δύναμις κρούσεως προς καταδίωξιν, αποδιοργάνωσιν και εξόντωσιν των συμμοριακών συγκεντρώσεων εν τη άνω περιοχή. Το ιδιάζον εν τη συλλήψει του σχεδίου τούτου, είναι ότι εις τας δυνάμεις ταύτας κρούσεως δεν καθωρίζετο ως αντικειμενικός σκοπός εδαφική ζώνη, αλλ’ ο συμμοριακός όγκος εις οιανδήποτε περιοχήν και εάν ευρίσκετο ή κατέφευγε καταδιωκόμενος.

Η επιχείρησις «Πύραυλος» θα άρχιζε μετά την εκκαθάρισιν της Πελοποννήσου προς χρησιμοποίηση των εκεί διατεθεισών δυνάμεων της IX Μεραρχίας, της 72ας Ταξιαρχίας και των Μοιρών Καταδρομών» (στο ίδιο, σελ. 585).

Η ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ ανάγκασε την αντίπαλη στρατιωτική ηγεσία να τροποποιήσει το σχέδιο «ΠΥΡΑΥΛΟΣ». Ο Ζαφειρόπουλος αναφέρει σχετικά: «Μετά την μεσολάβησιν την 1ην Απριλίου της επιχειρήσεως των συμμοριτών «ελιγμός του Γράμμου 1949» διά της ανακαταλήψεως του Δυτικού Γράμμου και Σμόλικα υπό των Συμμοριτών και της διεισδύσεως της II συμμοριακής Μεραρχίας εις Ρούμελην, αι προϋποθέσεις της επιχειρήσεως «Πύραυλος» από απόψεως δραστηριότητας των συμμοριτών και διαθεσιμότητος εθνικών δυνάμεων τροποποιήθηκαν άρδην, λόγω προσανατολισμού δυνάμεων προς Δ. Γράμμον.

Ετέθη τότε το πρόβλημα, κατά πόσον συμφέρει να αποδυθούν αι εθνικαί δυνάμεις εις ταυτόχρονον διμέτωπον αγώνα, τόσον υπό του Β` Σ. Στρατού εις τον Δ. Γράμμον, όσον και υπό του Α` Σ. Στρατού εις την περιοχήν Κεντρικής Ελλάδος (Ρούμελη – Αγραφα – Θεσσαλία). Κατόπιν συζητήσεως προεκτιμίθη, ότι είναι ασύμφορος η δημιουργία ταυτοχρόνως διμέτωπου αγώνος, λόγω ανεπάρκειας των διατιθέμενων δυνάμεων» (στο ίδιο, σελ. 586).

Ετσι το σχέδιο «ΠΥΡΑΥΛΟΣ» τροποποιήθηκε και στη θέση του εμφανίστηκε το σχέδιο «ΚΥΝΗΓΟΣ». Σύμφωνα με τον Ζαφειρόπουλο στο σχέδιο «Κυνηγός» προβλεπόταν: «α) Η εκκαθάρισης της περιοχής των Αγράφων, προς εξόντωσιν των εν αυτή συμμοριακών μονάδων της I συμμοριακής Μεραρχίας και διαφόρων μονάδων χώρου και εμπέδων. β) Η εκκαθάρισις της περιοχής της Ρούμελης, προς εξόντωσιν της II συμμοριακής Μεραρχίας και μονάδων χώρου. γ) Η εκκαθάρισις της περιοχής Ανατολικής ορεινής Θεσσαλίας, προς εξόντωσιν των συμμοριακών δυνάμεων αυτής» (στο ίδιο, σελ. 588).

Στις παραμονές της επιχείρησης «ΚΥΝΗΓΟΣ», οι υπό εκκαθάριση και εξόντωση δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν οι εξής: Η 1η Μεραρχία με διοικητή τον Χ. Φλωράκη (Γιώτης) είχε δύναμη περίπου 1.600 μαχητές. Η 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γ. Αλεξάνδρου (Διαμαντής) είχε δύναμη περίπου 1.500 μαχητές. Το επιτελείο, η φρουρά και η σχολή αξιωματικών του Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ) είχε δύναμη περίπου 300 μαχητές. Διοικητής του ΚΓΑΝΕ ήταν ο Κ. Κολιγιάννης (Αρβανίτης). Μ’ αλλά λόγια η συνολική δύναμη των ανταρτών, στην καλύτερη των περιπτώσεων, δεν υπερέβαινε τις 3.400 μαχητές.

Η επιχείρηση άρχισε την 1η Μάη του ’49, κι απέναντι στις λιγοστές αυτές δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού ο αντίπαλος εξαπέλυσε δύναμη 70.000 ανδρών με επικεφαλής τον Θρ. Τσακαλώτο, 140 πυροβόλα, 60 αεροπλάνα, σημαντικό αριθμό αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων. Ο αγώνας ήταν άνισος. Κι όπως ήταν αναμενόμενο κατέληξε σε ήττα των δυνάμεων του ΔΣΕ. Πάνω από ένα μήνα αγωνίστηκε η 2η Μεραρχία. Στο πεδίο της μάχης χάθηκαν πολλά στελέχη και μαχητές. Και τέλος, στις 21 Ιούνη του ’49, στη θέση Μάρμαρα σκοτώθηκε ο ίδιος ο διοικητής της, ο θρυλικός Διαμαντής. Σκληρές μάχες έδωσαν και οι υπόλοιπες δυνάμεις των ανταρτών, αγωνιζόμενες μέχρι εσχάτων. Η 1η μεραρχία του Χ. Φλωράκη κατάφερε να ελιχθεί και να φτάσει στις αρχές Ιούλη στο Γράμμο, κάνοντας συνεχή πόλεμο στον Ολυμπο, στα Πιέρια, τα Χάσια και το Σμόλικα. Επίσης, στο Γράμμο έφτασε κι ένα τμήμα από τις υπόλοιπες δυνάμεις του ΔΣΕ, που διασώθηκαν με επικεφαλής τον Κ. Κολιγιάννη. Ετσι το ΚΓΑΝΕ έπαψε να υπάρχει και τυπικά διαλύθηκε με απόφαση του ΠΓ στις 12 Ιούλη του ’49(«Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ», τόμος Α`, σελ. 610).

Αλλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις

Παράλληλα με τις επιχειρήσεις σε Θεσσαλία και Ρούμελη, ο κυβερνητικός στρατός πραγματοποίησε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Μακεδονία και τη Θράκη. Τον Μάη και τον Ιούνη πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις εναντίον του ΔΣΕ στα Κεδρύλια, στη Χαλκιδική, στο Μπέλες, στην περιοχή Κομοτηνής – Εβρου. Τον Ιούλη εκκαθαριστικές επιχειρήσεις έγιναν στο Καϊμακτσαλάν.

Ακόμη, δυνάμεις του Α` Σώματος Στρατού επιτέθηκαν στην περιοχή του Σουλίου αναγκάζοντας την 159η ταξιαρχία του Δημοκρατικού Στρατού να ελιχθεί προς το Γράμμο.

Το αποτέλεσμα όλων αυτών των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων, μαζί κι αυτών στην Πελοπόννησο, ήταν να εξοντωθεί μεγάλο μέρος των δυνάμεων του ΔΣΕ στη Νότια, Κεντρική και Ανατολική Ελλάδα, να στριμωχτούν ουσιαστικά οι δυνάμεις του στο Γράμμο και στο Βίτσι και να απελευθερωθούν ισχυρές κυβερνητικές στρατιωτικές δυνάμεις για την τελική σύγκρουση.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του «Ρ»

Περιεχόμενα

https://erodotos.wordpress.com/istoria-dse/